کد خبر: ۱۵۷۳۵۰
تاریخ انتشار: ۰۶ مرداد ۱۳۹۳ - ۰۸:۲۲
چهره‌های دیگر هم باید بدانند نمازجمعه محل تسویه‌حساب آنها نیست. نمازجمعه، بُعد وحدت‌آفرین است. ماباید حتی‌المقدور نقاط اختلاف و افتراق را کم و نقاط اجتماع را زیاد کنیم تا بتوانیم به یک جامعه شاداب برسیم.
به گزارش نامه نیوز، روزنامه آرمان در گفتگو با هادی غفاری نوشت؛

تاریخچه نمازجمعه به چه زمانی برمی‌گردد؟
مبنای نمازجمعه به غیر از روایات فراوانی که از پیامبر و ائمه داریم، مشخصا خود قرآن است. در قرآن یک سوره به نام سوره جمعه داریم. آیه معروف سوره جمعه در نمازجمعه هم این است که «یاایها الذین آمنوا» مخاطب مومن است، هرکسی که به این دین باور دارد نه قومیت، جنسیت، رنگ و نه مال و پول. یعنی تمام قیود مادی که انسان‌ها را از یکدیگر به مذکر، مونث، ثروتمند، فقیر و ... تفکیک و تقسیم می‌کند وجود ندارد. یاأیها الذین آمنوا (هرکس که به باور رسیده است) إذا نودی للصلاة من یوم الجمعة ( وقتی صدا دادند برای نمازجمعه ) فاسعوا إلى ذکرا...(بشتابید به سوی یاد خدا) وَذَرُوا الْبَیْعَ (کسب وکار خودتان را رها کنید). دوسه نکته درباره نمازجمعه وجود دارد: 1- برگزاری نمازجمعه، شیعه و سنی ندارد و این از جمله احکامی است که تشیع و تسنن در آن اتفاق نظر دارند. در تشیع بحث ،در مورد امام عادل است، در تسنن بحث در مورد امام است و قید عدالت ندارد. درتشیع بحث حاکمیت عادل مطرح است، در تسنن حاکمیت مطرح است. آنچه از ظاهر و روایات مشخص است، این است که بخشی از اهمیت نمازجمعه، از منظر حاکمیت مطرح می‌باشد. در تشیع یک امامت جماعت شرط اولیه‌اش عدالت است و حتی مهم‌تر از صلاه، فقاهت و حتی درس است. اگر یک روستایی عادل است اما سواد زیادی ندارد ارجح است. 2- انسان به‌طور فطری مایل است در جماعت شرکت کند. شما اگر یک فیلم را تنها در خانه ببینید و همان را در سینما با دوستان، طبعا انگیزش بیشتری دارد. نه مسلمان و غیرمسلمان همه مردم اینگونه هستند. انسان یک موجود مدنی است و از تنهایی دور است. همین رسم که وقتی یک زندانی را جریمه می‌کنند او را به زندان انفرادی می‌فرستند نشان می‌دهد که این تنها بودن خود نوعی شکنجه است. در روایات ما اینها را زیاد داریم یدا... مع‌الجماعت. دست خداوند با جماعت است. یک روایت صریح و روشن داریم که می‌گوید «از فرد بودن بگریزید؛ زیرا که گوسفندِ تنها سهم گرگ است». غالب نمازهای ما هم که نمازهای واجب است توصیه به جماعت شده است. حتی بعضی از فقها دستور داده‌اند تشریع نماز به جماعت بوده است و فُرادا خواندن رخصت می‌خواهد که البته اجازه هم داده‌اند. البته این سخن تمام علما نیست. 

بین شیعه وسنی مشترک است؟
بله هم شیعه و سنی. در بین نمازها که به جماعت تاکید شده است سه نماز تاکید بیشتری دارد یکی نمازجمعه و دیگری نماز عید فطر وعید قربان. عید فطر و قربان در سال یکبار است اما عید جمعه در سال 52 بار است. یعنی یک مسلمان و دیندار هفته‌ای یک روز در جمع می‌نشیند. آن هم در جمعی بزرگ. دراینجا یک اختلاف بین شیعه و سنی وجود دارد. در اهل سنت در هر مسجدی می‌شود نمازجمعه را برپا کرد اما در تشیع فاصله مطرح است و در یک شهر، روستا و محله دو نمازجمعه معنا ندارد. در روایات ما مطرح شده است که این فاصله از یک حدی نباید کمتر باشد. نمازجمعه در قرآن نمازی است که باید ذکرا... باشد فاسعوا إلى ذکر ا... . ذکر خدا در اینجا به معنی گفتن نام خدا با تسبیح نیست بلکه یاد خداست. یعنی محور از ثروت‌گرایی، فرقه‌گرایی و دعوا‌های سیاسی بیرون آید و یک جمع مهربان بسیار فشرده به دنبال ذکر خدا باشد. به این جامعه می‌گوییم جامعه خدایی. جامعه خدایی ویژگی‌ها و مختصات خودش را دارد. اولین ویژگی هم صمیمیت و رفاقت بین مردم است. یکی از صحابه پیغمبر که بعضی او را حضرت علی(ع) می‌دانند گفتند پیامبر آنقدر درمورد همسایه صحبت کردند که فکر کردیم «ظَنَنْتُ أنَّهُ سَیُورِّثُهُ» پیغمبر به‌زودی به‌عنوان ورثه همسایه را معرفی می‌کنند. پس اساس نمازجمعه بر گروه مردمی است که آن جمع ذکرا... می‌کنند. طبیعی است که یاد خدا دعواستیزی و چاقوکشی نیست. لذا باید یک چهره‌ای برای خطیب جمعه انتخاب کنیم که مورد قبول و پذیرش همه نمازگزاران باشد. 

در روایات داریم که اگر کسی خواست نمازجمعه را بخواند ابتدا آن کسی که اتقا (با تقواتر است) اعلم، اشجع ذریه پیغمبر است باشد. اگر دیدید که دو نفر این ویژگی‌ها را مانند هم دارند شخصی را انتخاب کنید که زیباتر است. اصل زیبایی‌شناسی یعنی اینکه انسان به‌دنبال زیبایی است. حتی در پوشش ائمه ما زیباپوش بودند اگر هم لباس کهنه می‌پوشیدند، لباسِ رو زیبا بود. نمازجمعه نماز تمام زیبایی‌هاست. تجمع انسان‌های شایسته است. همه محلات کنار هم نه جداجدا تجمع کنند. یک رنگ نه زرد و قرمز سبز. نمازجمعه نماز حساب‌کشی و دعواها نیست. جالب این است که در نمازجمعه یکی از واجبات دعوت امام جمعه از خودش و مردم به رعایت تقوای الهی است؛ ابتدا هم خودش. ممکن است یک نفر بگوید ما به خودمان چه بگوییم. امروزه علم ثابت کرده است تلقین تاثیر مستقیم و قطعی دارد. پس آقای امام جمعه شما هم مستثنی نیستید پس در حضور جمع خودت را نصیحت کن. بگو نصیحت می‌کنم نفس و جان خودم را به تقوا و مراعات حدود الهی بعد مردم را نصیحت کن.  

نکته بعد اینکه نمازجمعه نمازی است عبادی سیاسی نه به‌معنای سیاسی‌کاری نه نماز سیاسی به‌معنای یک جریان و حزب خاص و یا یک اندیشه و قبله فکری خاص. نماز سیاسی یعنی مسائل امت اسلامی، نه مسائل یک باند و یک جریان خاص مسلمان حتی اگر پاک‌ترین‌ها باشند. برخی از خطبه‌های علی‌ابن ابیطالب(ع) و حتی خلفای راشدی در تاریخ ما موجود است. در خطبه‌هایی که مرحوم شیخ عباس قمی جمع‌آوری کرده است خطبه علی‌ابن‌ابیطالب را آورده‌اند. مردم شما را دعوت می‌کنم به خدا و اینکه از خدا حساب ببرید و او را مراعات کنید. درحق زنان‌تان، مردانتان، اولادتان، همسایگانتان و...سفارش شده. در حقیقت تجمع عاطفی را دامن زدن است. تجمع مشت و لگد جنگ و کشتار نیست. حتی گفته می‌شود بین نمازجمعه حرف نزن و با تمام دل و جان گوش بده. البته یکی از چیزهایی هم که در اسلام آمده نصیحت کردن ائمه است. علی‌ابن‌ابیطالب خودش گفته علیکم النصیحت. مردم بر شما واجب است من را که علی هستم، نصیحت کنید. برخی گفته‌اند این نصیحت عُرفی نیست این یعنی خیرخواهی خواستن است. علی ابن‌ابیطالب در همین جمله می‌گویند: «هرگز کسی گمان نکند که بر من سنگین می‌آید اگر کسی حقی را بر من متذکر شود». بنابراین نمازجمعه نمازی است با ویژگی‌هایی که گفتیم. یکی از استادان ما می‌گفت کانت گفته است من فکر می‌کنم پس هستم. دیگری گفته است انسان حیوان ناطق است. مارکس می‌گوید انسان حیوانی است که توجیه می‌کند. من می‌گویم انسان موجودی است که توجیه می‌کند. ما برای همه کارها می‌توانیم توجیه درست کنیم. مساله امت اسلامی آیا واقعا این است که بیاییم جنگ و جدال راه بیندازیم و جمع کثیری را هم از نمازجمعه دور کنیم؟ بنابراین اصل تشکیل نمازجمعه این است که برای یاد خدا در یک روز در یک جمع بزرگ با اخلاص گرد هم آییم. ا نمازجمعه واقعا می‌تواند نماز جمع هم باشد. در زمان رژیم سابق، فقهایی بودند که نمازجمعه را فقط در زمان امام معصوم واجب می‌دانستند. عده‌ای بودند که واجب تخییری می‌دانستند. یعنی اختیارداری به نمازجمعه بروید اختیار دارید فرادا بخوانید.کسانی هم بودند که می‌گفتند احتیاطا نمازجمعه را که می‌خوانید نمازظهر را هم بخوانید. عده‌ای هم در زمان‌های بعد بودند که نمازجمعه را واجب شرعی موکد می‌دانستند. نمازجمعه در عین اینکه مهربانی را ترویج می‌کند، نماز اقتدار امت اسلامی است.

حکمت اسلحه در دست امام جمعه چیست؟
یک بخش اقتدار اسلامی همان اسلحه است. ضرب‌المثل زیبایی است که می‌گویند بر سرنیزه می‌توان تکیه داد اما روی آن نمی‌توان نشست. این نشان‌دهنده اقتدار امت اسلامی است نه اقتدار یک باند. من این موضوع را تکرار می‌کنم چون منظور اقتدار امت اسلامی است، نه یک گروه و باند. یک گوشه مطرح نیست. ممکن است وقتی وارد اتاق می‌شویم یک عکس نظر ما را جلب کند و به بقیه اتاق توجهی نداشته باشیم. لذا نگاهمان یک نگاه موضعی است. اما اگر کسی وارد اتاق شود همه جا برایش اتاق باشد و اهمیت داشته باشد، کتابخانه، میز، تابلو و ... به یک اندازه مورد اهمیت باشد، درست است. در نمازجمعه باید رو به امام نشست. باید رو به امام گوش داد و تمام توجه به او باشد، تا ذکرا... محقق شود. 

چه شد که آیت‌ا... طالقانی برای امامت اولین نمازجمعه انتخاب شدند؟
بهترین فردی که برای نمازجمعه انتخاب شد، مرحوم آیت‌ا... طالقانی بود. ایشان از افراد پاک جامعه بودند و هرگز به دنیا آلوده نشدند. هرگز کسی در او حُبِّ ریاست ندید و بسیار انسان افتاده‌ای بودند. مرحوم طالقانی کسی بودند که بیشترین سابقه را در مبارزه با رژیم طاغوت داشتند. به تعبیر امام بیشتر عمرشان را یا در زندان یا در تبعید بودند. مرحوم طالقانی فردی امین، دلسوز و مفسر قرآن بودند و نگاهشان به دنیا نگاهی بسیار عالمانه و اندیشمندانه بود. تنگ‌نظر نبودند و مانند بسیاری از فقهای سابق ما جاذبه او بسیار بسیار بیشتر از دافعه‌اش بود. مرحوم طالقانی اصل را بر برائت مردم قرار می‌دادند. وقتی که ایشان از دنیا رفتند مردم کلنگی را که با آن قبر ایشان را کنده بودند، می‌بوسیدند. من در آن مراسم حضور داشتم و می‌دیدم مردم از ناراحتی چگونه خودشان را می‌زنند. به‌نوعی که گویی فرزند، پدر یا برادر بزرگ‌تر خودشان را از دست داده‌اند. به این دلیل که ایشان به‌عنوان یک مسلمان واقعی برای امت جاذبه داشت. 

نمازجمعه ایشان ذکر‌ا... بود. بعد از اینکه مرحوم آیت‌ا... طالقانی از دنیا رفتند امام باید کسی را به جای ایشان قرار می‌دادند که ایشان مرحوم آیت‌ا... منتظری را انتخاب کردند. در خاطرم هست اولین جلسه که مرحوم آیت‌ا... منتظری اقامه کردند، خطیب قبل از خطبه‌ها من بودم. وقتی که برای سخنرانی رفتم، همزمان یکی از آقایان دست‌اندرکار اداره نمازجمعه، از فرد مشخصی نام برد و درخواست کرد که قبل از صحبت من به وی فرصت سخنرانی داده شود. من هم گفتم اگر خطیب من هستم، می‌دانم چه بگویم. بر این امید بودند که دعوای سیاسی راه بیندازند. 

به نظر شما چه موضوعاتی بهتر است در مراسم‌های نمازجمعه لحاظ شود؟
نباید در نماز سطح طبقاتی درست کنیم و بگوییم اینجا مدیر و وزیر بنشیند. در واقع برخی مسائل باعث شد که ما چنین تفرقه‌ای بین مردم داشته باشیم. چه لزومی دارد که آقای وزیر جلو بنشیند و آن فردی که از روستا خودش را به نماز رسانده است، عقب بنشیند و سر و ته‌مان جدا باشد. نمازجمعه هم باید از چنین قید و بند‌هایی بیرون آید. نمازجمعه باید نماز جمع و جماعت باشد. نمازجمعه بیان مشکلات جهان اسلام است. بیان مشکلات جهان اسلام در چاره‌جویی و حل مشکلات آنان است. نکته مهم این است که نمازجمعه نباید محل توجیه رفتارهای دیگران باشد. نمازجمعه‌ای که هم امام و هم مردم در ابتدای انقلاب به آن گرایش داشتند، نمازجمعه‌ای بود که محیطی باشد دوستانه و صمیمی برای تبیین اندیشه‌های اسلامی در یک جمع بزرگ. در سال‌های ابتدایی انقلاب این‌گونه بود و خاطرم هست که بحث‌های پیوسته‌ای در زمان امامت جمعه آیت‌ا... هاشمی و چه در دوره‌های بعد که سایر ائمه‌جمعه بودند، وجود داشت. جالب اینجاست که در هر دو خطبه امر به تقوا پیشگی و در خطبه دوم مشخصا مسائل روز امت اسلامی مطرح می‌شد. 

برخی اوقات خطبه دوم بیش از خطبه اول مورد بحث اهالی سیاست قرار می‌گیرد. دلیلش چیست؟ 
روایات ما درمورد نمازجمعه بسیار زیاد است. مرحوم حاج آقا همدانی بحث بسیار مفصل و جامعی درباره نمازجمعه در کتاب الصلاه دارند که بسیار قابل توجه است. روایات بر لزوم توجه عمیق عموم مومنین حین برگزاری نمازجمعه تاکید کرده‌اند. وقتی هم نمازجمعه تمام شد، برو و به زندگیت برس. دین ما دین زندگی است. زندگی خدا مسجد و خانه دارد. این تفکیک بین خانه و مسجد در اندیشه دینی کاملا غیرشرعی است. به‌عنوان مثال روایت داریم از پیغمبر که اگر زن و شوهری بنشینند و یکدیگر را به مهربانی تماشا کنند، افضل بر اعتکاف در مسجدالنبی است. خطبه دوم به طرح مسائل امت اسلامی اختصاص داده شده است. عرفان ما عرفانی است که دو بال دارد یک بال عرفان به‌معنای تقوا عبادت و فضیلت است و یک بالش هم بحث اقتدار مردمی انقلاب اسلامی و اقتدار امت اسلامی بوده است.

در زمان امام، ائمه‌جمعه از یک جناح‌ها و سلایق مختلف انتخاب می‌شدند. به نظر شما رعایت این مساله در اقبال بیشتر مردم به نمازجمعه، چه تأثیری دارد؟
امت اسلامی به لحاظ علم کلام چهره‌های متفاوت دارد. مگر در بین اصحاب امام صادق همه به لحاظ مسائل فلسفی مانند هم بودند؟ من یک مثال از زمان مرحوم شهید بهشتی بگویم. ایشان شخصیت کاریزماتیکی داشتند و می‌توانستند چپ‌ترین چپ رو و راست‌ترین راست را زیر یک خیمه جمع کنند. آقای احمد توکلی و بهزاد نبوی در حزب بودند. مرحوم بهشتی یک بالانس قرار داده بودند. امام هم همین کار را کردند. مثلا در حمایت از آقای عبدا... نوری بیانیه دادند. آقای ناطق‌نوری یک مقدار گله‌مند بودند. امام هم به سرعت جبران کردند. مجمع روحانیون مبارز را امام حمایت کردند. فرمودند اختلاف در نظریات و آرا به معنای اختلاف و تضاد در منافع اسلامی نیست. امروز این موارد کمتر رعایت می‌شود . 

من در یک مصاحبه‌ای گفتم برخی آنقدر تواضع کرده‌اند فکر می‌کنند علی‌آباد هم شهری است. همه می‌فهمند حتی مسائل امت اسلامی را همه متوجه می‌شوند و این‌گونه نیست که فکر کنید فقط چند نفر محدود این مسائل را درک کنند. خیلی وقت‌ها بزرگ‌تر‌ها باید به سخنان کوچک‌ترها توجه کنند. ضمنا تعالیم دینی ما تاکید دارد که بزرگی و کوچکی انسان به تواضع اوست نه مقام و منصب وی. بنابراین امروز نمازجمعه باید از یکجانبگی نجات پیدا کند و اجازه دهند چهره‌های مختلف حضور پیدا کنند. البته چهره‌های دیگر هم باید بدانند نمازجمعه محل تسویه‌حساب آنها نیست. نمازجمعه، بُعد وحدت‌آفرین است. ماباید حتی‌المقدور نقاط اختلاف و افتراق را کم و نقاط اجتماع را زیاد کنیم تا بتوانیم به یک جامعه شاداب برسیم. وقتی از نمازجمعه بیرون می‌آییم باید کینه‌ها کمرنگ شود، نه اینکه رشد کند. من آذری‌زبان هستم و یک مثال داریم برای اهمیت نان که می‌گوییم تو را به این سنگک داغ این کار را انجام بده حالا تو را به این سنگک داغ بیا با هم مهربان باشیم. بعضی‌ها فکر نمی‌کنند که این کشور مانند یک کشتی بزرگ است هرجا از آن سوراخ شد حتی اگر سمت تو باشد همه می‌میریم و غرق می‌شویم.

فکر می‌کنید نقد مسئولان چه اندازه می‌تواند در حل مشکلات موثر باشد؟
الان هم می‌توانیم به دوستان‌مان بگوییم که راه برون‌رفت ما از مشکلات را بنا بر مهربانی و رفاقت بگذاریم. حالا بگویم این فرد را بردارید، آن فرد را بگیرید و ... این رفتارها مشکلی را حل نمی‌کند. مشکلات را باید با گفت‌وگو حل کرد. ما اُمتی هستیم که معتقد هستیم می‌توانیم وحدت میان شیعه و سنی را برقرار کنیم. اما چگونه نمی‌توانیم بین خودمان یک وحدت ایجاد کنیم؟ ما که می‌خواهیم دنیا را به وحدت دعوت کنیم. ما که می‌خواهیم دارالتبلیغ بین مظاهر اسلامی راه بیندازیم، ابتدا دارالتبلیغ بین مقلدان خودمان قرار دهیم. چرا باید در یک خانه همه با هم متفاوت فکر کنند و یک نفر که دارد تلویزیون می‌بیند، نفر دیگر بگوید صدایش را قطع کن؟ چه کسانی باعث این کار و دامن زدن به آن شده‌اند؟ اندیشه اسلامی اندیشه سعه‌صدر است. روزی علی‌ابن‌ابیطالب نشسته بودند و یکی از خوارج موضوعی را مطرح کردند که جواب بسیار زیبایی از مولا علی به وی داده شد. یکی از خوارج گفت: «خدا این کافر را بکشد! چقدر خوب می‌فهمد!» علی را ستود، اما گفت خدا او را بُکُشد. این جمله را در زمان خلافت حضرت بر زبان آورد. یکی از اطرافیان خواست عکس‌العمل نشان دهد. امام گفتند: «بنشین ساکت باش! یک کلمه گفته است می‌توانید یک کلمه بگویید. اگر خیلی پیرو من هستید، توهینی که این فرد کرده است را ببخشید. او به علی توهین نکرده است، بلکه به خداوند گفته است این کافر را بکشد». مبانی قدرت، پول و اسلحه و اطلاعات است. علی(ع) در حین داشتن این سه وقتی به او می‌گویند قتل‌ا... الکافرا خودش که عکس‌العملی نشان نمی‌دهد هیچ، یک حامی او هم که می‌خواهد عکس‌العملی نشان دهند حضرت او را می‌نشاند. با این روش زندگی کرده است که بعد از قرن‌ها یک مسیحی کتابی بنویسد به نام «امام علی، صدای عدالت انسانی» و فارغ از دین و مذهب علی(ع) را به‌عنوان یک انسان نگاه کند. یک شخصی می‌گوید ای روزگار چه می‌شد هر 1000 سال یکی مانند علی با عدالت تقوا و شمشیرش می‌آوردی؟ امام می‌توانستند با آن شخص به‌گونه‌ای دیگر رفتار کند و بگوید سر به نیستش کنید، اموالش را بگیرید و... اما امروز دیگر به او نمی‌گفتند «علی صوت العدالت الانسانیت» . دیگران بعد از ما راجع به نمازجمعه قضاوت خواهند کرد. همانگونه که ما نسبت به پیشینیان قضاوت می‌کنیم. همانگونه که ما امروز راجع به مرحوم آیت‌ا... طالقانی، شهید آیت‌ا... مطهری و دکتر شریعتی و... قضاوت می‌کنیم، بدون شک فردا ما مورد قضاوت قرار می‌گیریم. امام علی در نامه‌ای به مالک اشتر می‌گوید مردم در اعمال تو نظر خواهند کرد آنگونه که تو در اعمال پیشینیان نظر کردی. نمازجمعه مرکز وفاق ملی است، تا این مهربانی در جامعه به وجود آید.

به نظر شما به‌عنوان یک فعال با سابقه سیاسی، مسئولان و دست‌اندرکاران نمازجمعه چه اقداماتی برای تبدیل نمازجمعه به مظهر وفاق ملی که مورد نظر مقام معظم رهبری نیز است، باید انجام دهند؟
من بالاتر از این، می‌گویم مردم را بیاوریم... ما چه زمانی می‌توانیم مردم را بیاوریم؟ آن زمان که باور کنیم همه این مردم، مردم جامعه ما هستند. نه فقط آن عده‌ای که تا ما را می‌بینند، سخن به مدح ما باز کنند. مخالفین جامعه هم امت هستند، حتی مسیحی‌ها هم امت اسلامی هستند. نمی‌گویم مسلمان هستند، اما منافع اسلامی این کشور منافع آنان هم می‌باشد. مساله این است که ما به‌جای اندیشیدن به مصالح امت اسلامی به مصالح یک باند نگاه نکنیم. باید به سمت مردم باز گردیم. همه مردم در اداره کشور سهیم هستند. ضمن اینکه کشور باید اسلامی شود. من معتقد به سکولاریزم نیستم. چون این حرف‌ها امروز آسان است که اگر کسی مخالفشان بگوید یک تیر تهمتی دارند و آن اینکه به او سکولار، فتنه‌گر، لامذهب و وابسته به بیگانه می‌گویند. اینها را به مردم شلیک می‌کنند. البته ما از این حرف‌ها پرروتر هستیم که نتوانیم سر برگردانیم. اینها تجربه تاریخی و تکراری است. امامِ مردم را در مسجد ترور کردند، بعد در شام مردم می‌پرسیدند مگر علی(ع) نماز می‌خواند که سر نماز صبح در مسجد کشته شده؟ اگر می‌خواهیم نمازجمعه‌ای داشته باشیم که در صفوف آن همه گروه‌های ما محور‌های فکری، سیاسی و عقیدتی در درون جامعه ما شرکت کنند باید به‌گونه‌ای مهربان باشیم و همه را از امت اسلامی بدانیم.
نام:
ایمیل:
* نظر:
چندرسانه‌ای
ببینید
بشنوید
پیشنهاد ویژه
آخرین اخبار